Việt Nam tiên phong triển khai mạng 6G cùng xu hướng AI-native

Hạ tầng 6G được thiết kế như mạng lưới AI-native để đáp ứng nhu cầu kết nối hàng tỷ thiết bị thông minh

Việt Nam tiên phong triển khai mạng 6G cùng xu hướng AI-native

Làn sóng AI-native đang mở đường cho thế hệ mạng di động tiếp theo, mang lại cơ hội độc đáo cho Việt Nam tham gia định hình hạ tầng kết nối toàn cầu. Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, Việt Nam đã vinh dự trở thành một trong những quốc gia đầu tiên tham gia Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu, cùng với các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens. Ba đại diện Việt Nam trong liên minh này là FPT, Viettel và VNG, khẳng định vị thế của nước ta không chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ mà còn là đối tác phát triển chiến lược.

AI-native và 6G: Mối liên kết chiến lược

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành thiết bị. Các thiết bị AI-native không chỉ thực thi các lệnh có sẵn mà còn có khả năng học hỏi, thích nghi và đưa ra quyết định độc lập dựa trên dữ liệu thực tế. Điều này tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với các thiết bị truyền thống chỉ chạy theo thuật toán cố định.

Mạng lưới thiết bị AI-native kết nối qua hạ tầng 6G

Mạng lưới thiết bị AI-native kết nối qua hạ tầng 6G

Hạ tầng 6G được thiết kế như một mạng lưới AI-native, cho phép xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu. Khi hàng tỷ thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, mạng 5G hiện tại sẽ gặp giới hạn về tốc độ, độ tin cậy và khả năng mở rộng. 6G giải quyết vấn đề này bằng cách hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối băng thông rộng, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao.

Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp". Đánh giá này dựa trên thực tế rằng quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai.

Thời điểm thương mại hóa 6G và lộ trình triển khai

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự phổ biến của 5G và chuyển đổi sang 6G trên toàn cầu. Tuy nhiên, lộ trình thực tế tại Việt Nam có những bước đi chiến lược hơn. Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu, tạo nền tảng vững chắc trước khi bước sang 6G.

Lộ trình triển khai mạng 6G từ thử nghiệm đến thương mại hóa

Lộ trình triển khai mạng 6G từ thử nghiệm đến thương mại hóa

Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029. Lịch trình này phù hợp với xu hướng toàn cầu khi các chuẩn 6G dự kiến được hoàn thiện trong giai đoạn 2027-2028. Việc có lộ trình cụ thể cho thấy Viettel không chỉ tham gia liên minh trên danh nghĩa mà còn có kế hoạch hành động thực tế để triển khai công nghệ tại thị trường trong nước.

Người dùng cần lưu ý rằng việc thử nghiệm 6G sẽ diễn ra từng bước, bắt đầu từ các khu vực thí điểm trước khi mở rộng diện rộng. Trong giai đoạn chuyển tiếp, 5G vẫn đóng vai trò chủ đạo và người dùng không nên vội vàng chờ đợi thiết bị 6G trong 1-2 năm tới. Các nhà mạng sẽ thông báo rõ ràng về kế hoạch phủ sóng khi công nghệ sẵn sàng.

Lợi thế của Việt Nam trong cuộc đua 6G

Việt Nam sở hữu hai lợi thế cạnh tranh quan trọng để trở thành quốc gia tiên phong trong việc triển khai 6G. Đầu tiên là đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến. Ông Thiều Phương Nam nhấn mạnh nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để Việt Nam không chỉ áp dụng công nghệ mà còn tham gia vào quá trình phát triển và sáng tạo.

Đội ngũ kỹ sư công nghệ Việt Nam tham gia phát triển 6G

Đội ngũ kỹ sư công nghệ Việt Nam tham gia phát triển 6G

Lợi thế thứ hai là khả năng triển khai thực tế của các doanh nghiệp trong nước. Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, chia sẻ: "Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao". Khả năng biến ý tưởng thành sản phẩm thương mại thực tế là điểm khác biệt của Việt Nam so với nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong quá trình này. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới. So với các thị trường khác, Việt Nam có lợi thế về thị trường nội địa lớn và sự hỗ trợ từ chính phủ trong chuyển đổi số.

Liên minh phát triển 6G toàn cầu và vị thế Việt Nam

Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu được thành lập tại MWC Barcelona 2026 với sự tham gia của các tập đoàn công nghệ và viễn thông hàng đầu thế giới. Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens là những tên tuổi lớn trong liên minh này, cho thấy tầm quan trọng của 6G trong kỷ nguyên AI-native. Sự hiện diện của FPT, Viettel và VNG trong liên minh khẳng định Việt Nam đã vượt qua giai đoạn chỉ là người sử dụng công nghệ.

Các thành viên liên minh 6G toàn cầu tại hội nghị MWC Barcelona 2026

Các thành viên liên minh 6G toàn cầu tại hội nghị MWC Barcelona 2026

Việc ba đại diện Việt Nam tham gia liên minh tạo ra cơ hội hợp tác trực tiếp với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Các doanh nghiệp Việt có thể tiếp cận sớm các thông tin về chuẩn 6G, tham gia vào quá trình xây dựng thông số kỹ thuật và có lợi thế khi thương mại hóa công nghệ tại thị trường nội dung. Đây là cơ hội để các sản phẩm và giải pháp công nghệ Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế nhanh hơn.

Tuy nhiên, tham gia liên minh cũng đồng nghĩa với việc phải chịu áp lực về tốc độ triển khai và chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp Việt cần đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển để theo kịp với các đối tác quốc tế. Nếu không tận dụng tốt cơ hội này, Việt Nam có thể mất vị thế đã đạt được và trở lại vai trò người theo đuôi trong cuộc đua công nghệ.

Hệ sinh thái thiết bị AI-native tại Việt Nam

Việt Nam có lợi thế đặc biệt trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam". Qualcomm đã triển khai các nền tảng suy luận AI (AI inferencing) và hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT. Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai quy mô lớn.

Các thiết bị AI-native được phát triển tại Việt Nam

Các thiết bị AI-native được phát triển tại Việt Nam

Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ AI200, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Nền tảng này có khả năng xử lý các tác vụ AI phức tạp với hiệu năng cao, phù hợp với nhu cầu của các tổ chức và doanh nghiệp lớn tại Việt Nam.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Đây là bước đi quan trọng để đưa công nghệ AI đến người dùng phổ thông thông qua thiết bị mà ai cũng sử dụng hàng ngày. Trong lĩnh vực robot, hãng đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi.

Các thiết bị AI-native tiềm năng khác bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Các sản phẩm này được thiết kế để hoạt động tối ưu trên hạ tầng 6G, tận dụng khả năng xử lý AI ngay tại thiết bị (edge computing) thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đám mây. Người dùng cần chú ý rằng việc mua thiết bị AI-native hiện tại có thể chưa tận dụng được hết khả năng khi hạ tầng 6G chưa sẵn sàng.

Ứng dụng thực tế của 6G và AI-native

Ứng dụng của 6G và AI-native tại Việt Nam sẽ tập trung vào ba lĩnh vực chính: chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng dự thảo thương mại hóa dữ liệu, công nghệ 6G đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo truyền dữ liệu nhanh chóng, an toàn và đáng tin cậy.

Các ứng dụng thực tế của 6G và AI-native tại Việt Nam

Các ứng dụng thực tế của 6G và AI-native tại Việt Nam

Chính phủ điện tử sẽ là một trong những lĩnh vực được hưởng lợi đầu tiên từ 6G. Tốc độ kết nối cao và độ trễ thấp của 6G cho phép triển khai các dịch vụ công trực tuyến phức tạp như chữ ký số, định danh điện tử, và hồ sơ sức khỏe điện tử với trải nghiệm người dùng mượt mà. Các cơ quan nhà nước có thể kết nối dữ liệu giữa các tỉnh thành trong thời gian thực, tăng hiệu quả quản lý và ra quyết định.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam cũng sẽ được hưởng lợi từ hạ tầng 6G thông qua việc tiếp cận các giải pháp AI giá rẻ. Nền tảng AI200 dưới dạng rack cho phép nhiều doanh nghiệp chia sẻ nguồn lực tính toán, giảm chi phí đầu tư. Các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt được đào tạo trên nền tảng này sẽ giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình như chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và lập kế hoạch kinh doanh.

Người dùng cá nhân cần chuẩn bị cho sự thay đổi trong cách sử dụng thiết bị khi 6G thương mại hóa. Các ứng dụng AI sẽ trở nên phổ biến hơn và yêu cầu kết nối internet chất lượng cao. Tuy nhiên, người dùng không cần thay đổi thiết bị ngay lập tức vì quá trình chuyển đổi từ 5G sang 6G sẽ diễn ra từ từ trong nhiều năm.